Με ευρεία πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισεκ. ευρώ στην Ουκρανία για τα έτη 2026-2027, ανοίγοντας τον δρόμο για την εκταμίευση της πρώτης δόσης στις αρχές του δεύτερου τριμήνου του τρέχοντος έτους.
Το «δάνειο στήριξης της Ουκρανίας» θα συμβάλει στην κάλυψη των επειγουσών χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας εν μέσω του συνεχιζόμενου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας, ο οποίος εισέρχεται στο πέμπτο έτος του. Από τα 90 δισεκ. ευρώ, τα 30 δισεκ. ευρώ θα διατεθούν για μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή ή δημοσιονομική στήριξη, μέσω της διευκόλυνσης της ΕΕ για την Ουκρανία. Τα 60 δισεκ. ευρώ θα διατεθούν για την ενίσχυση της άμυνας της Ουκρανίας και την προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού, διασφαλίζοντας την έγκαιρη πρόσβαση σε κρίσιμα αμυντικά προϊόντα.
Η προμήθεια αμυντικών προϊόντων θα πραγματοποιείται κατά προτεραιότητα από εταιρείες εγκατεστημένες στην ΕΕ, στην Ουκρανία ή σε χώρες της ΕΖΕΣ που είναι μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Νορβηγία, Ισλανδία, Ελβετία, Λιχτενστάιν). Προβλέπονται, ωστόσο, στοχευμένες παρεκκλίσεις σε περιπτώσεις επείγουσας στρατιωτικής ανάγκης, όταν τα απαιτούμενα προϊόντα δεν είναι διαθέσιμα στις παραπάνω αγορές. Το πλαίσιο επιτρέπει επίσης τη σύνδεση τρίτων χωρών με το δάνειο για συγκεκριμένα αμυντικά προϊόντα. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται χώρες που έχουν συνάψει διμερή συμφωνία με την ΕΕ στο πλαίσιο του κανονισμού SAFE, με τη σχετική σύνδεση και τα επιλέξιμα προϊόντα να καθορίζονται μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων. Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνονται χώρες που διατηρούν εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ, έχουν δεσμευτεί για δίκαιη χρηματοδοτική συνεισφορά στο κόστος του δανεισμού και παρέχουν σημαντική οικονομική και στρατιωτική στήριξη στην Ουκρανία- η συμμετοχή τους θα καθορίζεται με εκτελεστική πράξη του Συμβουλίου.
Το δάνειο θα χρηματοδοτηθεί μέσω κοινού δανεισμού της ΕΕ από τις κεφαλαιαγορές και θα υποστηριχθεί από το «περιθώριο» του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ. Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους θα καλύπτεται από τους ετήσιους προϋπολογισμούς της ΕΕ. Η Επιτροπή εκτίμησε το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σε περίπου 1 δισεκ. ευρώ για το 2027 και σε περίπου 3 δισεκ. ευρώ ετησίως από το 2028. Η ρύθμιση αυτή δεν επηρεάζει τις συνεισφορές της Τσεχίας, της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, καθώς η απόφαση στο Συμβούλιο ελήφθη μέσω της διαδικασίας ενισχυμένης συνεργασίας με τη συμμετοχή 24 κρατών μελών.
Η αποπληρωμή των δανείων θα καταστεί δυνατή μόνο μετά την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων από τη Ρωσία προς την Ουκρανία.
Το Συμβούλιο πρέπει επίσης να εγκρίνει επίσημα τη δέσμη, προκειμένου η Επιτροπή να είναι σε θέση να εκταμιεύσει την πρώτη πληρωμή στις αρχές του δεύτερου τριμήνου του 2026.
Κάγια Κάλας: «Ευελιξία» στο δάνειο των 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία
Την ανάγκη να υπάρξει «ευελιξία» στη χρήση των δανείων ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, υπογράμμισε η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας, προσερχόμενη σήμερα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες.
Η Κ. Κάλας εξέφρασε την ικανοποίησή της για την ταχεία έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία την επόμενη διετία που θα καλύψει τις επείγουσες προτεραιότητές της. Όπως είπε, «είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει ευελιξία» στη χρήση των κονδυλίων, σημειώνοντας ότι έχει προβλεφθεί ένας «μηχανισμός κλιμάκωσης» ώστε, εάν οι ευρωπαϊκές ή ουκρανικές εταιρείες δεν μπορούν να καλύψουν άμεσα τις ανάγκες, να είναι δυνατή η προμήθεια από τρίτους, γεγονός που -όπως είπε- ενισχύει τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Ερωτηθείσα για το ενδεχόμενο προεδρικών εκλογών και δημοψηφίσματος στην Ουκρανία, η Ύπατη Εκπρόσωπος απάντησε ότι «δεν διεξάγονται εκλογές εν καιρώ πολέμου», επισημαίνοντας ότι σε συνθήκες εξωτερικής επίθεσης η διεξαγωγή εκλογών αποσπά την προσοχή και τους πόρους από την άμυνα. «Η διεξαγωγή εκλογών όσο ο πόλεμος συνεχίζεται δεν είναι καλή λύση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι δεν διακρίνει αυτή τη στιγμή πραγματικές ρωσικές προσπάθειες για ειρήνη.
Η Κ. Κάλας τόνισε ότι «η Ρωσία δεν κερδίζει αυτόν τον πόλεμο», τα ποσοστά απωλειών της αυξάνονται και η ρωσική οικονομία «δεν τα πάει καλά». Όπως ανέφερε, οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ σήμερα θα εξετάσουν τί περισσότερο μπορεί να γίνει για τη στήριξη της Ουκρανίας, τονίζοντας ότι η ΕΕ έχει «πολλά να μάθει από την Ουκρανία» στον τομέα της αμυντικής καινοτομίας και της ταχείας αύξησης των αμυντικών δαπανών. Η Κάλας αναφέρθηκε, επίσης, στις συζητήσεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας προς την Ουκρανία και για την εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτών επί ουκρανικού εδάφους, σημειώνοντας ότι έχουν ήδη εντοπιστεί δύο πιθανά εκπαιδευτικά κέντρα. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων, αναφερόμενη σε δύο προτάσεις προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, μεταξύ άλλων για παραγωγη της αμυντικής βιομηχανίας εντός της Ουκρανίας και για διεύρυνση του πλαισίου της παραγωγής αγαθών διπλής χρήσης.
Τέλος, αναφερόμενη στην Αρκτική, σημείωσε ότι η ΕΕ οφείλει να παραμένει σε εγρήγορση, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι δεν πρέπει να απομακρύνει την προσοχή της από την πιο οξεία απειλή, που παραμένει ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η ενίσχυση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία είναι το βασικό θέμα συζήτησης στο σημερινό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων σε επίπεδο υπουργών Άμυνας, με τη συμμετοχή του νέου Ουκρανού ομολόγου τους, Μιχαήλ Φεντόροφ. Συγκεκριμένα, θα εξεταστεί πώς μπορεί να διασφαλιστεί η ταχεία παράδοση του εξοπλισμού που χρειάζεται περισσότερο το Κίεβο για να αμυνθεί και θα συζητηθεί η ενίσχυση της συνεργασίας με το Κίεβο στον τομέα της αμυντικής καινοτομίας και ιδιαίτερα στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Επιπλέον, στο επίκεντρο του Συμβουλίου θα βρεθεί και το θέμα των εγγυήσεων ασφαλείας, έπειτα από μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία: μεταξύ άλλων, μέσω της εκπαιδευτικής αποστολής της ΕΕ προς τις ουκρανικές δυνάμεις (EUAM). Στο δείπνο, οι υπουργοί θα συζητήσουν τις «προοπτικές για το 2026», στο πλαίσιο των νέων γεωπολιτικών εξελίξεων και της ασταθούς συμπεριφοράς των ΗΠΑ, καθώς και τη μελλοντική ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλεια και τις εντάσεις γύρω από τη Γροιλανδία.